Kawa specialty – czym różni się od zwykłej kawy i jak odkryć jej smak

Dla jednych kawa to przede wszystkim poranny zastrzyk energii. Dla innych – przyjemność, którą trudno porównać z czymkolwiek innym. Aromat czekolady, delikatna owocowa nuta, posmak orzechów albo kwiatów. Skąd biorą się takie różnice, skoro w każdej filiżance znajduje się napar z ziaren kawowca?

Co oznacza kawa specialty?

Określenie „specialty” nie jest wyłącznie modnym hasłem na opakowaniu. Odnosi się do kawy wyróżniającej się jakością i charakterystycznymi cechami, które można rozpoznać podczas degustacji. Liczy się nie tylko smak, lecz także pochodzenie ziaren, sposób ich przetwarzania oraz informacje o ludziach i warunkach, w jakich powstały.

Specialty Coffee Association, międzynarodowa organizacja zajmująca się rozwojem i standaryzacją branży kawowej, podkreśla, że kawa specialty nie sprowadza się do jednej oceny punktowej. Znaczenie mają zarówno jej właściwości sensoryczne, jak i historia produktu oraz sposób jego wytworzenia. W branży przez lata powszechnie stosowano próg 80 punktów na 100 w profesjonalnej ocenie sensorycznej. Dziś podejście do definiowania kawy specialty jest szersze i uwzględnia więcej czynników niż sam wynik degustacji.

Kawy o różnych profilach można znaleźć na stronie: https://javacoffee.pl/collections/kawa-speciality

Dlaczego jedna kawa smakuje jak czekolada, a inna jak owoce?

Na pierwszy rzut oka może się to wydawać zaskakujące. Do kawy nie dodano przecież czekolady, malin ani cytrusów. Skąd więc takie określenia na opakowaniach?

Profil smakowy kawy zależy od wielu czynników. Znaczenie mają odmiana botaniczna kawowca, warunki uprawy, wysokość, na której rosną krzewy, dojrzałość owoców, metoda obróbki, a później także sposób palenia i parzenia. W efekcie w naparze można wyczuć naturalne skojarzenia z różnymi produktami spożywczymi. Jedne kawy przypominają kakao, orzechy lub karmel. Inne przywodzą na myśl cytrusy, jagody, brzoskwinie czy kwiaty. Nie oznacza to, że ziarna smakują identycznie jak te produkty. To raczej wskazówki opisujące aromat i wrażenia, jakie pojawiają się podczas degustacji.

Czy kawa specialty musi być kwaśna?

To jedno z częstszych pytań osób, które dopiero poznają kawy wysokiej jakości. Owocowe aromaty i określenia dotyczące kwasowości mogą sugerować, że każdy taki napar będzie przypominał kwaśny sok. Nie jest to jednak regułą.

Kwasowość stanowi naturalny element smaku kawy. Może kojarzyć się z soczystością jabłka, cytrusową świeżością czy delikatną nutą owoców jagodowych. W dobrze zbalansowanym naparze współgra ze słodyczą, aromatem i pozostałymi elementami smaku. Czym innym jest przyjemna, owocowa kwasowość, a czym innym nieprzyjemnie kwaśny napar, który sprawia wrażenie niedoparzonego. Na taki efekt może wpływać m.in. zbyt grube mielenie, niewłaściwe proporcje kawy i wody czy nieodpowiedni czas parzenia.

Jeśli nie przepadasz za wyraźnie owocowymi kawami, szukaj opisów wskazujących na czekoladę, orzechy, karmel i niską lub łagodną kwasowość. Dzięki temu łatwiej zawęzisz wybór do profili odpowiadających Twoim preferencjom.

Jak parzyć kawę specialty w domu?

Dobra kawa nie wymaga od razu zakupu kosztownego ekspresu. Wiele zależy od metody parzenia, jakości wody, świeżości ziaren i kilku prostych zasad.

• Zacznij od kawy ziarnistej. Mielenie bezpośrednio przed parzeniem pomaga zachować aromat. Po zmieleniu kawa znacznie szybciej traci dwutlenek węgla i związki odpowiedzialne za świeży zapach, dlatego gotowa kawa mielona szybciej wietrzeje.
• Dobierz stopień mielenia do metody. Drobniejsze mielenie sprawdza się zwykle w espresso, a grubsze w metodach wymagających dłuższego kontaktu kawy z wodą, choć konkretne ustawienia zależą od urządzenia i receptury.
• Pilnuj proporcji. Zbyt duża ilość kawy nie zawsze oznacza lepszy napar. Dobrym punktem wyjścia przy metodach przelewowych jest proporcja około 60 g kawy na litr wody. Możesz ją później zmieniać w zależności od własnych upodobań.
• Zwróć uwagę na wodę. Jej skład mineralny wpływa na ekstrakcję i odbiór smaku. Woda o nieodpowiednich parametrach może sprawić, że nawet dobre ziarna nie pokażą pełni swoich możliwości.
• Eksperymentuj, ale zmieniaj jedną rzecz naraz. Jeśli kawa jest zbyt gorzka, zbyt kwaśna albo pozbawiona wyrazistego smaku, zmień stopień mielenia, proporcje lub czas parzenia. Dzięki temu łatwiej zauważysz, co rzeczywiście poprawia rezultat.

Nie zrażaj się, jeśli pierwsza filiżanka nie zachwyci. Parzenie kawy przypomina gotowanie: ten sam produkt może dać zupełnie inny efekt w zależności od sposobu przygotowania.

Jak wybrać kawę specialty dla siebie?

Nie musisz znać wszystkich regionów upraw ani rozumieć specjalistycznych opisów, żeby znaleźć kawę, która Ci zasmakuje. Na początek odpowiedz sobie na kilka prostych pytań:

• Wolisz smaki czekolady, orzechów i karmelu czy raczej owoców i kwiatów?
• Pijesz espresso, kawę z ekspresu automatycznego, czy przygotowujesz napar metodą przelewową?
• Lubisz kawę intensywną i wyrazistą czy delikatniejszą, z bardziej złożonym aromatem?
• Chcesz odkrywać nowe smaki czy szukasz ziaren, które sprawdzą się każdego ranka?

Odpowiedzi pomogą zawęzić wybór. Jeśli nie masz jeszcze ulubionego profilu, dobrym rozwiązaniem może być porównanie kilku kaw różniących się pochodzeniem i opisem sensorycznym. Zamiast kupować od razu dużą paczkę jednego rodzaju, możesz sprawdzić, jakie różnice rzeczywiście odczuwasz.

Najczęściej zadawane pytania o kawę specialty

Czy kawa specialty nadaje się do ekspresu automatycznego?

Tak. Wiele kaw specialty dobrze sprawdza się w ekspresach automatycznych. Przy wyborze zwróć uwagę na stopień palenia – do takich urządzeń często poleca się ziarna palone średnio lub nieco ciemniej. Jasno palone kawy bywają trudniejsze do zaparzenia w ekspresie automatycznym.

Dlaczego kawa specialty smakuje kwaśno?

Owocowa kwasowość może być naturalną cechą ziaren, szczególnie jasno palonych. Jeśli jednak napar jest nieprzyjemnie kwaśny, przyczyną może być zbyt grube mielenie, za krótki czas parzenia lub niewłaściwe proporcje kawy i wody.

Jak przechowywać kawę specialty, żeby nie straciła aromatu?

Trzymaj ziarna w szczelnym opakowaniu, w suchym i zacienionym miejscu, z dala od źródeł ciepła. Miel kawę bezpośrednio przed parzeniem, ponieważ zmielone ziarna szybciej tracą aromat.

źródło: artykuł sponsorowany