Za każdym ostrzeżeniem o burzach, wichurze czy siarczystym mrozie, które podają polskie media, stoi jedna instytucja. IMGW wydaje alerty meteorologiczne i hydrologiczne, prowadzi sieć radarów oraz stacji pomiarowych i odpowiada za prognozy powtarzane potem przez wszystkie serwisy. Poniżej komplet danych o instytucie i odpowiedzi na pytania, które najczęściej trafiają do wyszukiwarki.
Pełna nazwa: Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowy Instytut Badawczy
Skrót: IMGW-PIB
Data powstania: 30 grudnia 1972
Siedziba: ulica Podleśna 61, 01-673 Warszawa
Nadzór: Ministerstwo Infrastruktury
Dyrektor: prof. dr hab. Robert Czerniawski, od 24 stycznia 2024
Zatrudnienie: blisko 1400 osób
Sieć pomiarowa: 981 stacji i posterunków, w tym 63 synoptyczne
Radary: sieć POLRAD, dziesięć radarów meteorologicznych
Serwis pogodowy: meteo.imgw.pl
Aplikacja: IMGW Meteo, Android i iOS
Facebook: IMGWmeteo
Instagram: imgwmeteopolska
Instytut powstał 30 grudnia 1972 roku na mocy uchwały Rady Ministrów, z połączenia Instytutu Hydrologiczno-Meteorologicznego z Instytutem Gospodarki Wodnej. IMGW to Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowy Instytut Badawczy, który pełni w Polsce rolę państwowej służby hydrologiczno-meteorologicznej. Jego zadania opisuje ustawa Prawo wodne z 20 lipca 2017 roku, a nadzór nad placówką sprawuje Ministerstwo Infrastruktury. To instytut odpowiada za osłonę meteorologiczną i hydrologiczną kraju, czyli za pomiary, prognozy i ostrzeżenia.
Skala jest trzystopniowa i wygląda tak samo przy wichurze, upale, oblodzeniu i śnieżycy. Pierwszy stopień, żółty, mówi o możliwości wystąpienia groźnego zjawiska, drugi, pomarańczowy, zapowiada straty materialne i utrudnienia w komunikacji, a trzeci, czerwony, oznacza bezpośrednie zagrożenie zdrowia i życia. Każde ostrzeżenie obejmuje konkretne powiaty i ma podaną godzinę początku oraz końca, dlatego alert dla całego województwa nie znaczy, że zjawisko dotknie każdą gminę.
Drugi rodzaj komunikatów dotyczy rzek i też ma trzy stopnie, tyle że ich progi wyznaczają stany wody na wodowskazach. Pierwszy stopień to gwałtowne wzrosty poniżej stanów ostrzegawczych, drugi oznacza przekroczenie stanów ostrzegawczych, a trzeci przekroczenie stanów alarmowych i zalewanie terenów przyległych do koryta. Dane płyną z blisko ośmiuset posterunków wodowskazowych, a przy większych wezbraniach instytut aktualizuje komunikaty nawet kilka razy dziennie.
SMS z ostrzeżeniem przychodzi od Rządowego Centrum Bezpieczeństwa, nie od meteorologów, i to są dwie różne rzeczy. Instytut prognozuje zjawisko i wydaje ostrzeżenie, a decyzję o wysłaniu wiadomości na telefony podejmuje Rządowe Centrum Bezpieczeństwa, opierając się na rekomendacji meteorologów. Dlatego żółty alert, a często i pomarańczowy, kończy się bez SMS-a. Centrum uruchamia go wtedy, gdy zagrożenie dla życia obejmuje większy obszar.
Obrazy z wędrującymi komórkami burzowymi, które krążą po sieci w czasie załamań pogody, pochodzą z jednej krajowej sieci radarowej. Sieć POLRAD liczy dziesięć radarów meteorologicznych rozstawionych tak, by pokryć obszar całej Polski. Największa jej przebudowa ruszyła w 2021 roku. Powstały nowe stacje w Użrankach i na Górze Świętej Anny, radar w Brzuchani dostał wieżę wyższą o 15 metrów, a urządzenia wymieniono na pracujące w podwójnej polaryzacji. Umowę zamknięto 30 czerwca 2024 roku, a radar na Górze Świętej Anny otwarto uroczyście 22 lipca 2024 roku.
Instytut wydaje własną aplikację pogodową i to ona jest źródłem oficjalnym, a nie prognozy przepisywane przez portale. Aplikacja nazywa się IMGW Meteo i działa na Androidzie oraz iOS. Pokazuje sześć warstw naraz: radar opadów, zobrazowania satelitarne, wyładowania atmosferyczne, ostrzeżenia, stacje synoptyczne i zanieczyszczenie powietrza. Śledzi też pojedyncze burze, podając odległość, kierunek przemieszczania i szacowany czas dotarcia nad wskazane miejsce.
Prognozy synoptyczne i numeryczne instytut publikuje bez opłat, dla każdego. Serwis pogodowy działa pod adresem meteo.imgw.pl i to w nim znajdują się mapy z modeli numerycznych, komunikaty synoptyków oraz serwisy tematyczne: hydrologiczny, lotniczy i klimatyczny. Instytut udostępnia również surowe dane pomiarowe w formie otwartej, z czego korzystają twórcy aplikacji pogodowych i redakcje przygotowujące własne mapy.
Instytutem kieruje jedna osoba, wspierana przez trzech zastępców. Dyrektorem jest prof. dr hab. Robert Czerniawski, powołany 24 stycznia 2024 roku przez ministra infrastruktury Dariusza Klimczaka. Wcześniej kierował Instytutem Biologii i Katedrą Hydrobiologii na Uniwersytecie Szczecińskim. Naukowo zajmuje się ekologią wód płynących i stojących, ichtiologią oraz transportem materii organicznej w rzekach.
Centrala mieści się w Warszawie, na Żoliborzu. Adres to ulica Podleśna 61, 01-673 Warszawa. Poza stolicą instytut prowadzi jednostki terenowe w Krakowie, Poznaniu, Wrocławiu, Gdyni, Białymstoku i Szczecinie. Wewnątrz dzieli się na centra, z których najczęściej wymieniane są Centrum Meteorologicznej Osłony Kraju i Centrum Hydrologicznej Osłony Kraju, a poza nimi działają jeszcze centra osłony lotnictwa cywilnego, technicznej kontroli zapór oraz badań i rozwoju.
Prognozy opierają się na własnych pomiarach, a nie na cudzych danych. Sieć pomiarowo-obserwacyjna liczy 981 stacji i posterunków, w tym 63 stacje synoptyczne, 220 klimatologicznych, 690 opadowych i 8 specjalnych, według stanu z listopada 2024 roku. W instytucie pracuje blisko 1400 osób. Pomiary naziemne uzupełniają zobrazowania satelitarne, bo Polska należy do organizacji EUMETSAT, a ośrodek satelitarny instytutu działa w Krakowie.
Komunikaty o burzach instytut wrzuca do mediów społecznościowych szybciej, niż podchwytują je serwisy informacyjne. Oficjalny profil na Facebooku nosi nazwę IMGWmeteo i zebrał ponad 236 tysięcy polubień. Ten sam skrót wraca na platformie X, a na Instagramie instytut prowadzi konto imgwmeteopolska. Do tego dochodzi kanał na YouTube oraz profil na Vimeo, gdzie trafiają nagrania konferencji i materiały edukacyjne.
